Waarom een doos zoveel doet
Bij verzamelspeelgoed is de verpakking geen bijzaak. Een gaaf model met originele doos brengt vaak het dubbele op van hetzelfde model zonder, en bij zeldzame stukken loopt dat verschil nog verder op. De reden is eenvoudig: dozen werden weggegooid. Van elk model dat ooit gemaakt is, zijn er veel minder dozen bewaard dan modellen, waardoor de verpakking schaarser is dan de inhoud. Bij sommige series is de doos inmiddels het duurdere deel van de combinatie.
Wat een moederdoos is
Winkels kregen modellen niet los aangeleverd maar per zes of per twaalf in een grotere kartonnen doos, de moederdoos of trade box. Die werd na het uitpakken vrijwel altijd weggegooid, en daardoor is zo'n doos vandaag zeldzamer dan de modellen die erin zaten. Een complete moederdoos met ongeopende exemplaren erin is voor verzamelaars een van de meest gewilde vondsten, en de prijs weerspiegelt dat. Kom u er een tegen, laat hem dan intact; uit elkaar halen vernietigt precies wat hem bijzonder maakt.
Waar u op let bij een doos
Kijk eerst of doos en model bij elkaar horen: het artikelnummer op de doos hoort overeen te komen met het model, en bij veel merken zijn er in de loop der jaren meerdere dooswerken geweest voor hetzelfde model. Beoordeel daarna de staat. Scheuren langs de vouwen, ontbrekende flappen, prijsstickers, balpenschrijfsel en waterkringen tellen allemaal mee. Een verschoten voorzijde wijst op jaren in een etalage of op een vensterbank, en dat is bij karton onherstelbaar.
Karton is kwetsbaar
Karton neemt vocht op uit de lucht en zet daarbij uit; droogt het weer, dan krimpt het. Dat heen en weer gaan laat platte vlakken golven en maakt vouwen bros. Vandaar dat een kelder of een zolder de slechtste bewaarplaats is die u kunt kiezen, hoe verleidelijk de ruimte ook is. Een gesloten kast in een normaal verwarmde kamer, uit het licht, is voor karton net zo goed als voor de modellen zelf.
Plat of gevouwen bewaren
Voor lege dozen die u niet toont, is plat opvouwen ruimtebesparend maar het maakt nieuwe vouwlijnen en dat drukt de waarde. Wie de waarde wil behouden, bewaart de doos in zijn oorspronkelijke vorm, eventueel opgevuld met zuurvrij vloeipapier zodat hij zijn vorm houdt. Stapel dozen niet te hoog: het gewicht van de bovenste drukt de onderste in. Losse vakverdelingen en inlegvellen horen erbij en zijn eveneens moeilijk te vervangen.
Wat als de doos ontbreekt
Er bestaat een handel in reproductiedozen, en die zijn voor het oog vaak fraai. Wees daar eerlijk over bij verkoop, want een reproductie doorverkopen als origineel is misleiding en wordt door kenners direct herkend aan papierdikte, drukwerk en kleur. Voor eigen gebruik is een reproductie prima: het model staat er mooier bij en het is beschermd. Noteer wel in uw overzicht dat het geen originele verpakking is, zodat een latere erfgenaam of koper dat weet.
